Stomme mensen herkennen

Stomme mensen herkennen

Stomme mensen zijn volgens een oude Italiaanse economische historics mensen die zichzelf dwarszitten terwijl ze anderen dwarszitten. Vind ik mooi.
Stomme mensen herkennen

Een tijdje geleden schreef ik een stuk over havisme, een term voor middelmatigheid die ik niet zelf heb bedacht maar wel erg leuk vond. Dat stuk vond ik ook vooral zelf heel erg grappig omdat het een denkoefening was en tegelijkertijd een hele uitgebreide grap met zeker een kern van waarheid, waarin ik mijn versie van de veel bekendere meme van de midwit beschreef. Het probleem van havisme is echter wel dat het eigenlijk niets met Havo te maken heeft omdat iedereen een havist kan zijn, zeker vwo'ers.

De strekking van het verhaal is dat er een grote groep middelmatige mensen is die van zichzelf overtuigd is maar precies niks kan. De groep er qua niveau zogenaamd ‘onder’, die zich druk maakt over de werkelijke wereld van het hier en nu is wat mij betreft beter dan de havist. De groep er zogenaamd ‘boven’ ook, omdat die gewoon wat langer, beter en moeilijker hebben gestudeerd. Of hun kennis op verschillende niveaus kunnen plaatsen, zien en hanteren.

Maar er is ook een andere manier om erachter te komen wie de stomste mensen zijn. Die manier is opgetekend door Carlo M. Cipolla ergens in 1970. Je kunt dat idee lezen in zijn boek The Basic Laws Of Human Stupidity, waarin hij vijf wetten van stomheid beschrijft:

  1. Iedereen onderschat altijd en onvermijdelijk het aantal stomme mensen dat er is.
  2. De kans dat een persoon stom is, is onafhankelijk van andere kenmerken van die persoon.
  3. Een stom persoon is iemand die anderen schade berokkent en daar zelf niet eens beter van wordt.
  4. Niet-stomme mensen onderschatten altijd de vernietigende kracht van stomme individuen.
  5. Een stom persoon is het gevaarlijkste type persoon.

Ik vind het aardig passen bij de strekking van het idee over havisme. Iemand kan dus prima z’n diploma hebben ingelijst aan de muur en één over andere beslissingsbevoegdheid hebben bij een belangrijk bedrijf op een lelijke locatie langs een snelweg, maar nog steeds een complete idiot zijn. Sterker nog: we kennen deze figuren allemaal. Van die mensen waarvan je je afvraagt hoe het toch mogelijk dat ze hun schoenen aan de juiste voeten krijgen. Maar wel met een stropdas om de chef lopen spelen en zo nu en dan wat kantoorjargon bezigen.

En ik ben vast niet de enige die iedere keer weer verbaasd is over de volgende debiel bij een willekeurige klantenservice die je probleem niet oplost maar minstens veertig keer zo erg maakt.

In zijn boek kruist Cipolla het vermogen om kwaad of goed te doen voor anderen met het vermogen om dat te doen voor jezelf. Als je goed doet voor anderen én jezelf, ben je intelligent. Als je goed doet voor anderen maar niet voor jezelf ben je wat mij betreft ook een idiot maar Cipolla noemt het hulpelozen. Als je kwaad doet voor anderen, maar goed voor jezelf ben je een bandiet. Dat is allemaal simpel te begrijpen, zelfs voor imbecielen. Maar de crux zit ‘m er dus in dat volgens Cipolla het gevaarlijkste type persoon niet de bandiet is, maar iemand die zowel z’n omgeving als zichzelf verstrooit.

Dit zijn precies de mensen die ’s ochtends citroenwater gaan zitten drinken omdat ze zogenaamd hun spijsvertering op gang moeten brengen. Dat is ze geleerd door een bandiet (een Jesse van der Velde-achtige gezondheidsgoeroe die lekker veel geld verdient aan die mongolen) en ze denken dat het helemaal goed voor ze is, terwijl dat niet zo is. Ik zou willen zeggen: dat weten we allemaal, maar daarmee onderschat ik dus de hoeveelheid stomme mensen op aarde. Het probleem is dat de partner van die citroenwatersufferd iedere ochtend weer naar dat treurige ritueeltje moet kijken en er langzaam haar levenslust mee verliest, wat dus de verstrooiing van de omgeving illustreert.

Je hebt er niks aan, het kost vet veel citroenen en je partner krijgt het aan d'r stembanden door het vele zuchten.

En dat citroenwater kun je inwisselen voor ijsbaden, intermittent fasting, suikervrij eten en in incognitomodus naar vliegtickets zoeken.

Het erge is dat er volgens Cipolla veel meer stomme mensen om ons heen zijn dan we denken, maar als we dat denken, zijn er nóg veel meer. Je zou kunnen stellen dat we vooruitgaan ondanks al die kneuzen. Kun je nagaan hoe het ook had gekund. Hoe mooi de wereld eruit had gezien tussen die treurige nietsnutten.

Op basis van de vijf wetten van Cipolla kunnen we misschien voorzichtig veronderstellen dat we allemaal op onze eigen manier en op allemaal verschillende momenten stom zijn. Waarschijnlijk jullie iets vaker en meer dan ik.

De les die je er ook uit kunt leren is dat je tegenwicht aan de massale blinde stomheid moet bieden. Dat kun je doen door misschien wat vaker na te denken of je het goede doet. Maar misschien is dat wel weer een onmogelijke suggestie want stomme mensen denken natuurlijk dat ze daarvoor eerst een boek van de volgende mindfulnessbandiet moeten kopen en zo blijven we bezig.

Lees alles en krijg nieuwe posts in je mailbox